Sấy thăng hoa hay còn gọi là sấy khô lạnh, là một kỹ thuật tiên tiến sử dụng nguyên lý thăng hoa để loại bỏ nước khỏi sản phẩm. Quá trình này diễn ra trong môi trường chân không và nhiệt độ thấp giúp giữ nguyên vẹn cấu trúc, hương vị và giá trị dinh dưỡng của sản phẩm.

Mục đích sấy thăng hoa là bảo vệ cấu trúc sinh và hóa học của thực phẩm thông qua quá trình thăng hoa. Chính vì thế, thực phẩm sau khi sấy qua máy sấy thăng hoa có thể bảo quản được trong thời gian dài mà không cần dùng bất cứ chất bảo quản hóa học nào khác.

Ngoài ra, nhờ phương pháp sấy hiện đại này mà thực phẩm có thể giữ được hình dáng, trọn hương vị, màu sắc lẫn dưỡng chất bên trong hiệu quả. Vì vậy, thực phẩm sấy thăng hoa trên thị trường rất được ưa chuộng, đặc biệt là tại các quốc gia có nhiều thiên tai.

Máy sấy thăng hoa (chuyển pha), hay còn được biết đến với tên gọi máy sấy đông khô, là một thiết bị sấy cao cấp thường được áp dụng cho các sản phẩm có đặc tính dạng thân xốp, mềm, hoặc dạng bột và dễ biến dạng khi sử dụng các phương pháp sấy thông thường.
Các sản phẩm cần sử dụng máy sấy thăng hoa bao gồm rau củ quả nông sản, dược liệu, thực phẩm, các loại dung dịch cafe, sữa chua, enzyme, nước màu, …

• Thực phẩm tươi được cấp đông nhanh ở nhiệt độ từ -30°C đến -50°C và đưa vào buồng hút chân không.
• Trong môi trường chân không, phần nước đá của thực phẩm sẽ thăng hoa mà không qua giai đoạn hóa lỏng (có khoảng 90% độ ẩm trong sản phẩm được lấy đi).
• Tiếp theo, chuyển qua giai đoạn làm khô thứ cấp để thăng hoa hơi ẩm còn sót lại. Nhiệt độ điều chỉnh tăng dần > 0 độ C. Khi đó, độ ẩm trong sản phẩm sẽ còn khoảng 1 – 4%.
• Kết thúc quá trình sấy thăng hoa, thực phẩm được đóng gói chân không để ngăn ẩm xâm nhập và gây oxy hóa.
• Ngâm thực phẩm sấy thăng hoa với nước khi chế biến để nguyên liệu trở về trạng thái ban đầu với đầy đủ hương vị, hàm lượng dinh dưỡng.

Các giai đoạn sấy thăng hoa ở mỗi đơn vị sản xuất là khác nhau, song có 4 giai đoạn mà bắt buộc phải trải qua khi thực hiện. Bao gồm:

Giai đoạn cấp đông nhanh

Đây là giai đoạn quyết định phần lớn chất lượng sản phẩm sấy thăng hoa. Thực phẩm cần được cấp đông hoàn toàn từ trong ra ngoài. Nếu không đông lạnh hoàn toàn hay ở mức cần thiết thì thực phẩm sẽ không đạt chất lượng sau khi sấy.

Tùy vào thực phẩm sấy mà đơn vị sản xuất sẽ điều chỉnh nhiệt độ và thời gian sấy thăng hoa phù hợp. Thực phẩm cần làm đông lạnh nhanh chóng, nếu không các tinh thể băng sẽ lớn, gây phá vỡ thành tế bào thực phẩm và làm hỏng mẫu thực phẩm.

Giai đoạn hút chân không

Hút hết không khí trong buồng sấy để tạo môi trường chân không khi sấy. Ở giai đoạn này cần khoảng 20-60 phút.

Giai đoạn sấy sơ cấp

Sau khi khởi động máy sấy thăng hoa và máy bơm chân không thì giai đoạn sơ cấp bắt đầu. Thực phẩm sẽ được làm lạnh bay hơi trong buồng sấy với áp suất thấp. Máy sấy cũng sẽ liên tục cung cấp năng lượng dưới dạng nhiệt để đẩy nhanh quá trình sấy thăng hoa.

Giai đoạn sơ cấp có thể kéo dài vài ngày tùy vào loại thực phẩm và nhiệt độ đầu vào. Sau khi kết thúc, khoảng 93% lượng nước trong thực phẩm sẽ thoát ra ngoài và bước vào giai đoạn sấy thứ cấp để tăng thời gian bảo quản.

Thực phẩm được đặt vào buồng máy tiến hành sấy thăng hoa

Giai đoạn sấy thứ cấp

Ở giai đoạn này, nhiệt độ sẽ được bổ sung nhằm loại bỏ gần như hoàn toàn độ ẩm dư thừa, để trong thực phẩm chỉ còn lại khoảng 2%. Việc khử ẩm tối đa này giúp thực phẩm có thể bảo quản và lưu giữ lâu dài hơn, không lo hư hỏng.

• Sấy thăng hoa thanh long
• Sấy thăng hoa trà hoa vàng
• Sấy thăng hoa sâm ngọc linh
• Sấy thăng hoa gia vị
• Sấy thăng hoa tinh dầu
• Sấy thăng hoa tổ yến
• Sấy thăng hoa nấm rơm
• Sấy thăng hoa thịt heo
• Sấy thăng hoa sữa chua
• Sấy thăng hoa nấm đông trùng hạ thảo
• Sấy thăng hoa rau củ quả
• Sấy thăng hoa rau má, cần tây, diếp cá
• …

Hầu hết các loại sản phẩm đều có thể sấy được bằng máy sấy thăng hoa. Tuy nhiên, một số sản phẩm có thể bị biến dạng hoặc mất đi hương vị trong quá trình sấy.

Thời gian sấy thăng hoa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại sản phẩm, độ dày của sản phẩm, nhiệt độ sấy và áp suất sấy.

Lựa chọn máy sấy thăng hoa phù hợp phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng của bạn. Một số yếu tố cần cân nhắc bao gồm:

• Công suất sấy: Lựa chọn công suất phù hợp với số lượng sản phẩm cần sấy.
• Tính năng: Chọn máy có các tính năng phù hợp với nhu cầu sử dụng, ví dụ như điều chỉnh nhiệt độ, cài đặt thời gian sấy, v.v.
• Thương hiệu: Lựa chọn thương hiệu uy tín để đảm bảo chất lượng và chế độ bảo hành.

• Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất trước khi sử dụng máy.
• Sử dụng máy đúng cách để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
• Vệ sinh máy định kỳ để đảm bảo tuổi thọ của máy.
• Không sử dụng máy sấy thăng hoa để sấy các sản phẩm dễ cháy nổ.
• Không sử dụng máy sấy thăng hoa trong môi trường ẩm ướt.

Một số thương hiệu máy sấy thăng hoa uy tín trên thị trường hiện nay bao gồm:

• Telstar: Hãng sản xuất máy sấy thăng hoa đến từ Tây Ban Nha.
• VirTis: Hãng sản xuất máy sấy thăng hoa đến từ Hoa Kỳ.
• Labconco: Hãng sản xuất máy sấy thăng hoa đến từ Hoa Kỳ.
• Martin Christ: Hãng sản xuất máy sấy thăng hoa đến từ Đức.
• TW Tech: Hãng sản xuất máy sấy thăng hoa từ Việt Nam.

Bạn có thể mua máy sấy thăng hoa tại các nhà cung cấp uy tín trên thị trường. TW Tech là một trong những nhà cung cấp máy sấy thăng hoa uy tín nhất hiện nay với đội ngũ kỹ thuật chuyên nghiệp và giá cả phải chăng.

Bạn có thể liên hệ với TW Tech để được tư vấn miễn phí về máy sấy thăng hoa.